Uluslararası Enerji Ajansı’nın acil durum petrol stoklarını piyasaya sürmesine rağmen, küresel piyasalarda beklenen rahatlama sağlanamadı. Uzmanlar kırılganlığın sürdüğünü belirtiyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 11 Mart’ta acil durum stoklarından toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sunulması kararını almıştı. Ancak bu adıma rağmen küresel petrol piyasalarında beklenen rahatlama henüz sağlanamadı ve kırılganlık devam ediyor. Kpler Kıdemli Ham Petrol Analisti Johannes Rauball, stratejik rezervlerden salım sürecinin oldukça yavaş ilerlediğini ifade etti. Bu durum, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nda meydana gelen arz şokuyla ilişkilendiriliyor.
IEA Başkanı Fatih Birol, 16 Mart’ta rezervlerden çıkan petrolün özellikle Asya piyasalarına ulaşmaya başladığını açıkladı. Birol, Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin acil durum stoklarından 100 milyon varilin üzerinde petrolü piyasaya açtığını kaydetti. Avrupa ülkeleri de benzer miktarda katkı sunarken, Amerika kıtasından 170 milyon varili aşan bir arzın devreye girmesi bekleniyor. Ayrıca üretim tarafında 20 milyon varilin üzerinde ek artış öngörüldü.
Piyasalar üzerinde beklenen rahatlatıcı etkinin henüz görülmemesi dikkat çekiyor. Bunun temel nedeninin, açıklanan rezerv miktarlarının tamamının aynı anda piyasaya girmemesi olduğu belirtildi. Sevkiyatlar lojistik, sözleşme ve rafineri uyumu gibi faktörler nedeniyle zamana yayılıyor.
Kpler Kıdemli Ham Petrol Analisti Johannes Rauball, stratejik petrol rezervlerinden salımlara ilişkin sürecin oldukça yavaş ilerlediğini vurguladı. Rauball, toplam serbest bırakılan ham petrolün yaklaşık 250 milyon varilini oluşturan başlıca oyuncuların henüz rezervlerinden varil serbest bırakmadığını belirtti. ABD, Kanada ve Japonya da bu ülkeler arasında yer alıyor.
Japonya’nın rezerv serbest bırakımlarının çoğunun Nisan ayında gerçekleşeceği öngörülüyor. Aksaklıklar Mayıs ayına kadar devam ederse, Japonya’dan ek serbest bırakımlar görülebilir. İlk ham petrol sevkiyatları 20 Mart’ta başladı. Aynı gün ABD Enerji Bakanlığı, Teksas ve Louisiana’daki rezerv sahalarından 45,2 milyon varil ham petrol için 8 şirkete sözleşme verdi. Teslimatlar 1 Nisan ile 31 Mayıs arasında gerçekleşecek.
Pekin yönetiminin henüz büyük ham petrol stok serbest bırakımları konusunda karar vermediği belirtildi. Çinli rafinerilerin kısa vadeli arz açığıyla karşı karşıya olmasına rağmen, ticari veya stratejik petrol rezervlerinden herhangi bir büyük ölçekli serbest bırakım için resmi bir karar alınmadı.
Rauball, arz kesintilerine en açık ülkelerin Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrole büyük ölçüde bağımlı olanlar olduğunu hatırlattı. Filipinler, Vietnam ve Japonya’nın ham petrol ithalatlarının yaklaşık yüzde 80’inin bu rotaya bağlı olduğunu vurguladı. Bu oran, dünya genelindeki en yüksek seviyeyi oluşturuyor.
Japonya’nın büyük stokları bir tampon sağlasa da, Filipinler ve Vietnam’ın stokları sınırlı kalıyor. Singapur, Güney Kore ve Tayvan da benzer kırılganlıklara sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Hindistan’ın Rusya’dan ham petrol ithalatını artırdığı belirtildi. Ülkenin arzı istikrarlı olsa da yüksek oranda ithalata bağımlı olması dikkat çekiyor. Ayrıca yükselen küresel ham petrol fiyatları Hindistan için ek bir zorluk oluşturuyor.
En hazırlıklı ülkeler ise net ihracatçı konumunda bulunan Kanada, ABD ve Brezilya olarak sıralandı. ABD’de iç tüketim yüksek olmasına rağmen, ham petrol bulunabilirliği güçlü seyrediyor. Bu durum, Venezuela’dan yönlendirilen ham petrol akışları, Kanada ve ABD’de rekor seviyede üretim ve stratejik rezerv serbest bırakımlarıyla destekleniyor. Brezilya da güçlü iç üretim ve düşük ithalat bağımlılığı ile avantajlı bir konumda bulunuyor. Bu ülkeler, küresel arz kesintilerine karşı dayanıklılık sağlayarak yükselen ham petrol ve ürün fiyatlarının etkisini sınırlıyor.
Yorum Yap