İklim kriziyle artan kum ve toz fırtınaları, Dünya Sağlık Örgütü’nün uyarısıyla küresel bir tehdit haline geldi. Milyarlarca insan sağlık sorunlarıyla karşı karşıya.
İklim krizinin şiddetlendirdiği kum ve toz fırtınaları, küresel çapta 3.8 milyar insanı ciddi sağlık riskleriyle tehdit ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Doğu Akdeniz ve diğer bölgelerde fırtınaların sıklığı, süresi ve yoğunluğunda belirgin bir artış olduğunu bildirdi.
Bu fırtınalar, kalp krizi, inme ve menenjit gibi sağlık sorunlarına yol açarken, çölleşme ve hava kirliliğini de artırıyor. Küresel olarak 330 milyon insan her gün rüzgarla taşınan partiküllere maruz kalıyor.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, dünya genelindeki kum ve toz fırtınalarının iklim değişikliğiyle bağlantısını açıkladı. Türkeş, kuvvetli rüzgarın kurak bölgelerde atmosfere kaldırdığı çökel malzemeye kum ve toz adı verildiğini anımsattı.
Prof. Dr. Türkeş, bu fırtınaların iklimi, havayı, ekosistemleri, insan sağlığını, tarımı ve ulaşımı olumsuz etkilediğini belirtti. Özellikle Afrika, Sahra, Sahel, Gobi Çölü ve Orta Doğu’daki Arap çölleri gibi kurak bölgeler, kum ve toz fırtınalarının ana kaynaklarını oluşturuyor.
İklim değişikliğinin, uzun süreli kuraklıklar aracılığıyla kum ve toz fırtınalarının sıklığını ve şiddetini artırdığına dikkat çeken Türkeş, yeni fırtına oluşum alanları yarattığını vurguladı. Küresel toz salımlarının yaklaşık yüzde 25’inin insan kaynaklı olduğunu ifade etti.
Türkeş’e göre, iklim değişikliğiyle kuzeye kayan büyük ölçekli basınç sistemleri, Akdeniz, Güney Avrupa ve Türkiye’yi daha fazla etkileme potansiyeli taşıyor. Gözlemler, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’da fırtınaların sıklığında artış olduğunu gösteriyor.
Kum ve toz fırtınaları, yağış ve su kaynaklarını da etkileyerek belirli dönemlerde sebze, meyve üretimi ile çiçeklenme ve tozlanma dönemlerinde rekolte düşüşlerine yol açabiliyor.
Prof. Dr. Murat Türkeş, kum ve toz fırtınalarının önlenmesi için iklim değişikliğiyle mücadelenin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde ağaçlandırma ve bitkilendirme çalışmalarının önemine değindi.
Toprak nemini artırmak ve ince çökeltileri tutabilmek amacıyla yağmur suyu hasadı gibi uygulamaların da yapılması gerekiyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün öngörülerine göre, 23 Nisan’da Akdeniz kıyıları ve Güneydoğu Anadolu’da orta seviyeden hassas düzeye ulaşan toz konsantrasyonları bekleniyor.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan, kum ve toz fırtınalarının ciddi bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirtti. Fırtınaların sanayi atıkları, tarım ilaçları, polenler, bakteriler ve mantar sporlarını taşıdığını hatırlattı.
Toz bulutundaki PM10 partikülleri üst solunum yollarında tutulurken, 2.5 mikrometreden küçük partiküller akciğerlerin derinliklerine ulaşarak kana karışıyor. Bu durum, solunum, kalp ve damar hastalıkları ile hastane başvurularının artmasına neden oluyor.
Prof. Dr. Turan, fırtınaların zatürre, kalp krizi, inme, gözlerde yanma, burun kanamaları ve menenjit gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade etti. Mevcut astım ve KOAH vakalarında ani atak ve krizleri tetiklediğini de ekledi.
Bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunan kişiler için çöl tozlarının büyük risk taşıdığının altını çizen Turan, uzun süreli maruziyetin kronik solunum ve kalp hastalıklarına yol açabileceğini söyledi.
Özellikle akciğer ve kalp hastaları düşük akciğer rezervleri nedeniyle en ufak irritasyonda ciddi krizler yaşayabilir. Çocuklar daha fazla toz solurken, yaşlılar bağışıklık sistemlerinin zayıflığı nedeniyle komplikasyonlara daha açık hale geliyor.
Prof. Dr. Turan, toz fırtınası uyarılarında dışarı çıkılmaması, pencerelerin kapalı tutulması ve N95 veya FFP2 tipi filtreli maskeler kullanılması gerektiğini önerdi. Bol su tüketiminin solunum yollarındaki mukozayı nemli tutmaya yardımcı olduğunu da sözlerine ekledi.
Yorum Yap